Ziek en thuis: wie betaalt wanneer, en wat moet u tijdig doen

De uitkering komt uit de verplichte ziekteverzekering van het Belgische ziekenfonds, niet uit een aanvullende polis zoals bij een Franse mutuelle. Daarom zijn de regels voor alle fondsen dezelfde.

Twee loonpotten, na elkaar

Wie ziek wordt als werknemer krijgt zijn geld niet van één bron. Eerst betaalt de werkgever gewaarborgd loon, daarna neemt het ziekenfonds over met een uitkering van de ziekteverzekering. De dag waarop dat gebeurt, hangt af van uw statuut. Het ziekenfonds betaalt dus niet vanaf dag één uit, en dat verrast mensen die voor het eerst langer thuisblijven.

Wie betaalt wanneer? Arbeider, bediende, werkloze

De cijfers van Securex en het RIZIV vullen elkaar aan. Voor bedienden met een arbeidscontract van minder dan drie maanden geldt een regeling die op die van arbeiders lijkt, met eerst een maand anciënniteit als voorwaarde. Zelfstandigen hebben geen werkgever en krijgen een vast bedrag per dag, dat volgens de gezinssituatie verschilt.

Een voorbeeld uit Genk

Karim, arbeider in een fabriek in Genk, valt op een maandag uit met een rugprobleem. Zijn werkgever betaalt de eerste twee weken. Is hij dan nog niet terug, dan neemt het ziekenfonds vanaf de vijftiende dag over, met ongeveer 60 procent van zijn begrensd brutoloon. Om dat te laten verlopen, moet zijn attest binnen veertien kalenderdagen, inclusief de eerste ziektedag, bij zijn ziekenfonds zijn.

Voorwaarden voor een uitkering

• Er mogen hoogstens dertig dagen verstrijken tussen het einde van uw status als werknemer of werkloze en het begin van de arbeidsongeschiktheid.
• U hebt een wachttijd van twaalf maanden achter de rug: 180 gewerkte dagen bij een voltijdse job, of 800 uren bij deeltijds werk. Wie dat laatste niet haalt, krijgt een verlengde referentieperiode van 36 maanden.
• U hebt voldoende socialezekerheidsbijdragen betaald.
• De adviserend arts erkent dat u minstens 66 procent arbeidsongeschikt bent en alle arbeid om gezondheidsredenen hebt stopgezet.

Het attest: sneller, korter, digitaal

De huisarts vult samen met u het getuigschrift van arbeidsongeschiktheid in. Sinds 1 januari 2026 is het elektronisch versturen ervan verplicht voor arbeidsongeschiktheden van meer dan veertien dagen en voor verlengingen. Een attest is maximaal drie maanden geldig en kan per drie maanden worden verlengd. Wikifin merkt op dat het ziekenfonds na meer dan dertig dagen arbeidsongeschiktheid een getuigschrift bezorgt waarop uw arts de vermoedelijke einddatum noteert.

Wat als u in het ziekenhuis ligt?

Tijdens een ziekenhuisopname hoeft u niets aan te geven, maar doe het meteen na uw ontslag. Komt de ziekte binnen acht weken na uw werkhervatting terug, geef dan best opnieuw aan, ook voor korte periodes. Sinds 1 januari 2026 hoeft de werkgever bij dezelfde aandoening het volledige gewaarborgd loon niet opnieuw te betalen als de nieuwe periode binnen acht weken begint.

Stappen vanaf dag één

1. Verwittig uw werkgever zo snel mogelijk, volgens het arbeidsreglement, en bezorg tijdig uw doktersbriefje. Een controlearts moet u toelaten.
2. Laat het attest opmaken door uw huisarts en vraag of het elektronisch naar het ziekenfonds gaat.
3. Hou de einddatum van het gewaarborgd loon bij uw loonbeheerder of personeelsdienst in de gaten.
4. Controleer bij uw ziekenfonds of de gezinssituatie, het rekeningnummer en uw adres juist staan.
5. Wacht op de beslissing van de adviserend arts, die u kan oproepen voor een onderzoek.
6. Bij hervatting vroeger dan voorzien: eerst toestemming vragen en het ziekenfonds een bewijs van arbeidshervatting bezorgen.

Terug aan het werk

Hervat u op de einddatum die uw arts heeft genoteerd, dan hoeft u het ziekenfonds niets te melden: de erkenning en de uitkering stoppen vanzelf. Start u vroeger, dan bezorgt u een bewijs van arbeidshervatting, en dat pas nadat de adviserend arts ermee instemde. Een gedeeltelijke werkhervatting kan alleen met zijn toestemming en heeft gevolgen voor het bedrag. Begin dus nooit opnieuw te werken zonder die goedkeuring, ook niet voor een paar uur per week.

Hoeveel krijgt u, en vanaf wanneer?

Gedurende het eerste jaar bedraagt de uitkering voor werknemers ongeveer 60 procent van het begrensd brutoloon, dezelfde regeling voor alle gezinssituaties. Vanaf de derde maand geldt een minimumbedrag voor iedereen gelijk, vanaf de vierde maand hangt het af van uw gezinssituatie. Na één jaar spreekt men van invaliditeit, met 65, 55 of 40 procent van het loon, naargelang u gezinshoofd, alleenstaande of samenwonende bent. De bedrijfsvoorheffing bedraagt 11,11 procent, volgens CM. Vanaf het tweede jaar kan daar een inhouding voor de pensioensector van maximaal 3,5 procent bijkomen, zonder dat het dagbedrag onder het wettelijke minimum zakt.

Waarom het eerste bedrag laat komt

Werkgever en ziekenfonds stemmen hun kalender niet op elkaar af. Het fonds wacht op uw attest, uw verklaring over de gezinssituatie en uw rekeningnummer, en de adviserend arts moet de ongeschiktheid erkennen. Maak er daarom een gewoonte van om voor de eerste weken na het gewaarborgd loon een kleine buffer achter de hand te houden.

Wanneer het misloopt

• Te laat aangegeven: het ziekenfonds verlaagt dan de uitkering met 10 procent per dag, van de dag waarop u recht zou hebben tot en met de dag van aangifte.
• Een attest zonder duidelijke begin- en einddatum.
• Onvoldoende wachttijd of bijdragen, bijvoorbeeld na een periode zonder aangegeven werk.
• Een oproep van de adviserend arts of de controlearts van de werkgever die onbeantwoord blijft.

Het ziekenfonds kan van de verlaging afzien als het verlies minstens 25 euro bedraagt en er sprake is van overmacht of een laag gezinsinkomen. Wie in Vlaanderen in moeilijkheden komt, kan intussen terecht bij het ziekenfonds, het OCMW of het CAW voor bijkomende hulp, zoals poets- of strijkhulp.

En als u zelfstandige bent?

Een zelfstandige in Antwerpen, Brussel of Leuven heeft geen werkgever en dus ook geen gewaarborgd loon. Het ziekenfonds betaalt een vast bedrag per dag, en de gezinssituatie telt hier meteen mee. CM vermeldt sinds 1 februari 2025 79,51 euro met gezinslast, 63,01 euro voor een alleenstaande en 48,32 euro voor een samenwonende. Die bedragen worden regelmatig geïndexeerd, dus kijk altijd op de site van uw ziekenfonds of het RIZIV na wat vandaag geldt. Wie zowel loontrekkend als zelfstandig werkt, vraagt best vooraf aan het ziekenfonds welke regeling voor welk deel van het inkomen geldt.

Vier vragen na drie weken thuis

Moet ik mijn ziekenfonds meteen op de hoogte brengen? Niet op dag één, wel voor het einde van de eerste periode van arbeidsongeschiktheid. Wie langer wacht, verliest een deel van de uitkering.

Krijg ik mijn volledig loon van het ziekenfonds? Nee. De uitkering bedraagt ongeveer 60 procent en is geplafonneerd. Een verzekering gewaarborgd loon van uw werkgever of een eigen inkomensverzekering kan het verschil aanvullen.

Wat als de adviserend arts mij niet erkent? Dan eindigt de uitkering op de door hem vastgelegde datum. In de beslissing staat hoe u in beroep kan gaan, en de termijn daarvoor is kort.

Tellen ziekteperiodes mee voor mijn pensioen? In principe wel, volgens Wikifin: perioden van ziekte en invaliditeit tellen volledig mee voor de pensioenopbouw.