Hulp aan bejaarden: de tegemoetkoming sinds de regionalisering

Het ziekenfonds keert hier meestal niet zelf het bedrag uit, het helpt vooral met het dossier. Een Franse mutuelle bestaat niet in die rol: bij ons is het ziekenfonds de wettelijke ziekteverzekeraar.

Wie betaalt, hangt af van waar je woont

Jarenlang kwam de tegemoetkoming voor hulp aan bejaarden van de federale dienst voor personen met een handicap. Sinds 1 juli 2014 is de bevoegdheid naar de gewesten overgeheveld en in Brussel beheert Iriscare het dossier sinds 1 januari 2021. In Vlaanderen heet de maatregel nu het zorgbudget voor ouderen met een zorgnood, en het gaat om een onderdeel van de Vlaamse sociale bescherming. Dat maakt van een Gentenaar en een Brusselaar twee gevallen met een andere procedure, ook al is de behoefte dezelfde.

Deze pagina bekijkt de twee gewesten die voor Nederlandstaligen het meest relevant zijn. In Wallonië neemt de AVIQ de rol op zich en in de Duitstalige Gemeenschap bestaat een eigen Pflegegeld; wie daar woont, volgt de regels van die instanties.

Vlaanderen: het zorgbudget voor ouderen met een zorgnood

Voorwaarden

Je kunt het budget aanvragen op de dag dat je 66 wordt. Je moet verminderd zelfredzaam zijn, bij een zorgkas aangesloten zijn, een bepaalde tijd in Vlaanderen of Brussel hebben gewoond (minstens vijf opeenvolgende jaren, of in een ander EU/EER-land of Zwitserland sociaal verzekerd zijn) en een gezinsinkomen onder de grens blijven. Welke grens precies geldt, hangt af van je gezinssamenstelling. Alle soorten inkomen tellen mee (pensioen, werk- of vervangingsinkomen, spaargeld, beleggingen, vastgoed), met een vrijgesteld deel. Wie ouder is dan 25, betaalt jaarlijks de zorgpremie van de Vlaamse sociale bescherming.

De zorgnood meten en wat je krijgt

Voor wie thuis woont, gebeurt de beoordeling met de BelRAI Screener. Volgens de site van de Vlaamse overheid doet sinds 1 maart 2026 een gezinszorgdienst, het OCMW of de sociale dienst van het ziekenfonds die screening, en niet langer een controlearts. Bewoners van een woonzorgcentrum komen automatisch in categorie 4 of 5 terecht. De maximale maandbedragen zijn:

• categorie 1: 112 euro;
• categorie 2: 429 euro;
• categorie 3: 521 euro;
• categorie 4: 614 euro;
• categorie 5: 754 euro.

Die bedragen worden gekoppeld aan de spilindex, en wat je effectief krijgt, hangt af van je categorie en je inkomen. De uitbetaling gebeurt maandelijks door je zorgkas, voor het einde van de maand.

Aanvragen en opvolgen

Je kunt online aanvragen via de website van het Departement Zorg met eID, kaartlezer en pincode (niet mogelijk voor Brusselaars), of persoonlijk bij de sociale dienst van je ziekenfonds, het OCMW of de maatschappelijk werker van je gemeente. Een beslissing laat doorgaans drie tot vier maanden op zich wachten; de tegemoetkoming gaat in de maand na de aanvraag. Verhoogt je inkomen met 10 procent of meer, of verkoop of schenk je vastgoed, dan meld je dat binnen drie maanden; anders riskeer je terugvordering. Het budget kan niet gecombineerd worden met een inkomensvervangende of integratietegemoetkoming.

Neem naar het gesprek je identiteitskaart, de pincode, je rekeningnummer en een lijst van de zorg die je nu al krijgt (thuisverpleging, gezinshulp, poetsdienst, maaltijden). De screener gaat over concrete handelingen, niet over een diagnose: kun je alleen de trap op, een warme maaltijd bereiden, je wassen, een telefoon gebruiken? Beschrijf een gewone dag, ook de slechte dagen, en laat bij voorkeur iemand meeluisteren die je dagelijks ziet.

Brussel: de THAB via Iriscare

Punten, categorieën en bedragen

Volgens het informatieblad van CM van september 2026 is de THAB een niet-belastbare tegemoetkoming voor wie minstens 66 is, in het Brusselse gewest gedomicilieerd is, en minstens 7 punten haalt op zes domeinen: verplaatsen, eten en voedsel bereiden, persoonlijke hygiëne en kleden, huishouden, veilig leven zonder toezicht, en communicatie en sociaal contact. Elk domein krijgt 0 tot 3 punten.

Bij de berekening wordt een deel van het gezinsinkomen afgetrokken van het maximum zodra een drempel overschreden wordt: 18 026,87 euro voor alleenstaanden en gezinnen van categorie A of B, 22 526,11 euro voor wie met een partner of kinderen ten laste leeft (categorie C).

Het verloop van een aanvraag

1. Dien de aanvraag in via myIriscare, of met het papieren formulier. Een professional zoals het ziekenfonds, het OCMW of het woonzorgcentrum mag dat ook namens jou doen.
2. Vul de vragenlijst in, wat volgens CM 15 tot 30 minuten duurt.
3. Iriscare stuurt de medische vragenlijst naar het evaluatiecentrum, dat gegevens opvraagt bij je huisarts.
4. Een arts beoordeelt je zelfredzaamheid, soms na een gesprek of contact met je behandelend arts.
5. Je ontvangt een medische en daarna een administratieve beslissing.
6. De eerste betaling, met eventuele achterstallen, komt rond de 23e van de maand na de beslissing.

Je hebt drie maanden na ontvangst van de beslissing om in beroep te gaan. Je ziekenfonds kan je daarbij adviseren.

Ook in Brussel geldt dat de punten niet over je ziekte gaan, maar over wat je nog zelf kunt. Noteer vooraf per domein enkele voorbeelden: de afstand die je nog te voet aflegt, of je het gas durft aan te steken, of je een afspraak nog zelf maakt. Dat helpt de arts om de juiste score te geven. Meld nieuwe feiten die het bedrag kunnen veranderen, zoals de verkoop van een woning, via het contactformulier van Iriscare, telefonisch of per brief.

Verhuizen tussen gewesten

Verhuis je van Brussel naar Vlaanderen of Wallonië, of omgekeerd, dan verandert de bevoegde instantie. Neem binnen drie maanden na de adreswijziging contact op met Iriscare, het ziekenfonds of de nieuwe instantie, zodat het dossier overgedragen wordt. Een opname in een woonzorgcentrum of ziekenhuis kan de rechten eveneens beïnvloeden; verwittig de dienst vanaf de opname.

Het verband met je ziekenfonds

CM en de federale sociale zekerheid melden dat een THAB of een regionaal ouderenzorgbudget (in Vlaanderen het zorgbudget voor ouderen met een zorgnood) automatisch recht geeft op de verhoogde tegemoetkoming. Het remgeld voor consultaties, geneesmiddelen en ziekenhuisopnames daalt dan. Vraag het ziekenfonds van bij de indiening of die status correct wordt toegepast.

Vier vragen van families

Kan ik de tegemoetkoming vóór mijn 66e aanvragen? Dat is in principe niet mogelijk. Jongere personen kijken naar de integratietegemoetkoming of de inkomensvervangende tegemoetkoming, beide federaal.

Is het zorgbudget hetzelfde als het Vlaamse zorgbudget voor zwaar zorgbehoevenden? Neen, dat zijn aparte budgetten van de Vlaamse sociale bescherming met een eigen doelgroep; ze kunnen soms wel naast elkaar bestaan.

Mag een kind of buur het dossier invullen? Ja, als hulp. De aanvraag blijft van de oudere zelf: diens identiteit, domicilie en inkomen tellen en diens toestemming is nodig. Bewaar kopieën van alles wat je verstuurt.

Wat als het ziekenfonds mijn dossier niet wil indienen? Dat kan bij de THAB ook via het OCMW, een woonzorgcentrum of een mantelzorger. Zo ben je niet afhankelijk van één loket.

Waarom een dossier blijft hangen

• Minder dan 7 punten bij de evaluatie.
• Een gezinsinkomen boven de grens van het gewest.
• Een domicilie dat niet overeenkomt met het gewest van aanvraag.
• Een huisarts die de medische vragenlijst niet beantwoordt.
• Ontbrekende gegevens over de samenstelling van het gezin of de inkomsten van de partner.

Wees ook waakzaam voor onverwachte telefoontjes: geen enkele instelling vraagt je pincode of wachtwoord per telefoon of sms.