Ziek worden als werkzoekende: wat verandert er voor je uitkering?

Het ziekenfonds is hier de verplichte ziekteverzekering die je uitkering overneemt bij ziekte. Het heeft niets te maken met de Franse ‘mutuelle’, een private aanvulling op de sociale zekerheid, en het betaalt nooit je stempelgeld.

Een gewone week die plots anders loopt

Stel dat een werkzoekende uit Leuven, die al negen maanden stempelt, op een maandagochtend wakker wordt met een zware longontsteking. De huisarts schrijft rust voor. Het eerste wat dan door het hoofd schiet, is meestal de vraag of de vakbond of de RVA nog moet worden verwittigd. Die vraag is begrijpelijk, maar het antwoord ligt voor een deel bij een ander loket. Dit voorbeeld is verzonnen, het toont alleen de volgorde van de stappen.

De regel is eenvoudig: je kunt niet tegelijk een werkloosheidsuitkering en een ziekte-uitkering krijgen. Zolang je arbeidsongeschikt bent, valt het stempelgeld weg en komt er een uitkering van je ziekenfonds voor in de plaats. Je ziekenfonds is dan de partij die beslist of je ziek genoeg bent om van werk te rusten, en hoeveel je krijgt.

Wie doet wat?

De RVA en je uitbetalingsinstelling

De Rijksdienst voor Arbeidsvoorziening (RVA) bepaalt of en hoeveel werkloosheidsuitkering je krijgt. De betaling zelf gebeurt door een vakbond (ACV, ABVV, ACLVB) of door de Hulpkas voor Werkloosheidsuitkeringen (HVW). Ook je controlekaart en je werkloosheidsdossier blijven bij hen. Voor je gezondheidsproblemen hoef je daar niet aan te kloppen, wel om te melden dat je tijdelijk niet beschikbaar bent.

Het ziekenfonds en zijn adviserend arts

Het ziekenfonds, of dat nu de CM, Solidaris, Partenamut, de Liberale Mutualiteit, Helan, het Vlaams & Neutraal Ziekenfonds of het HZIV is, behandelt het medische deel. De adviserend arts van je ziekenfonds erkent of weigert de arbeidsongeschiktheid en bepaalt de einddatum. Hij stelt geen diagnose, hij beoordeelt of je kunt werken.

Voorwaarden om een ziekte-uitkering te krijgen

Werkloos zijn is niet voldoende. Het RIZIV vraagt dat je aan enkele voorwaarden voldoet, en een werkloze wordt daarbij net als een werknemer behandeld.

• Je statuut mag niet te lang geleden zijn afgelopen: tussen het einde van je statuut als werknemer of werkloze en de eerste dag van je arbeidsongeschiktheid mogen niet meer dan 30 dagen zitten.
• Je hebt een wachttijd doorlopen: in de 12 maanden voordien moet je 180 dagen gecontroleerde werkloosheid of arbeid tellen. Bepaalde dagen, zoals wettelijk verlof of een compensatierustdag, tellen mee als gewerkte dag.
• Je moet voldoende bijdragen hebben betaald aan de sociale zekerheid.
• De arbeidsongeschiktheid wordt erkend: je hebt alle arbeid stopgezet om gezondheidsredenen en je bent minstens 66 % arbeidsongeschikt.

Voor uitzonderingen en een verkorte wachttijd bel je best je ziekenfonds, want de lijst met uitzonderingen is lang en hangt af van je dossier.

Binnen welke termijn moet het attest binnen zijn?

Het RIZIV vermeldt voor een werkloze 7 dagen. De vakbond ACV raadt zelfs aan om het attest binnen 48 uur door te sturen, en dat is verstandig: wie te laat is, riskeert een korting van de uitkering. Wie ziekenhuisverpleging kreeg, meldt zich meteen na ontslag uit het ziekenhuis. Valt de laatste dag op een weekend of een feestdag, dan schuift de termijn door naar de eerstvolgende werkdag.

Hoeveel krijg je dan?

De eerste zes maanden

Volgens de brochure van de CM krijgt een werkloze in de eerste maanden een ziekte-uitkering ter hoogte van wat de werkloosheidsuitkering zou zijn. Is die uitkering hoger dan 60 % van het basisloon, dan wordt ze daartoe beperkt. Het ziekenfonds rekent dus met je vroegere loon, niet met een nieuw bedrag.

Vanaf de zevende maand

Vanaf dan bedraagt de uitkering 60 % van het begrensde brutoloon, met minimumbedragen die afhangen van je gezinssituatie. Volgens de tabel van het RIZIV die sinds 1 september 2026 geldt, bedraagt het minimum in de derde maand 65,56 euro bruto per dag in het zesdagenstelsel.

Na een jaar

Dan word je invalide en tellen je gezinstoestand en inkomen. De percentages zijn 65 % voor een gezinshoofd, 55 % voor een alleenstaande en 40 % voor een samenwonende. Meer daarover vind je op onze pagina over de invaliditeitsuitkering.

Je ziekmelding in zes stappen

1. Ga naar je huisarts en vraag een getuigschrift van arbeidsongeschiktheid. Een huisarts verstuurt het sinds 1 januari 2026 elektronisch als de ongeschiktheid langer dan 14 dagen duurt.
2. Bezorg het papieren getuigschrift per post aan de adviserend arts van je ziekenfonds, of geef het persoonlijk af en vraag een ontvangstbewijs. Steek het niet in een brievenbus van het ziekenfonds.
3. Vul het inlichtingenblad in dat je ziekenfonds opstuurt. Daarmee berekent het ziekenfonds je uitkering. Je uitbetalingsinstelling of je laatste werkgever vult soms een deel in, en ontbreekt dat, dan kunnen je laatste loonfiches helpen.
4. Verwittig je vakbond of HVW dat je ziek bent, zodat het stempelgeld stopt en er geen dubbele betaling is.
5. Wacht niet op een uitnodiging voor de controle: ga naar de afspraak bij de adviserend arts en meld in voorkomend geval vooraf dat je verhuist of op reis vertrekt.
6. Meld het ziekenfonds ook wanneer je weer aan het werk gaat of opnieuw beschikbaar bent.

Je bent weer beter: terug naar de arbeidsmarkt

Ben je genezen, dan schrijf je je opnieuw in bij de regionale dienst: de VDAB in Vlaanderen, Actiris in Brussel of, voor wie in het Waalse Gewest woont, Le Forem. Duurde de ziekte langer dan vier weken, dan moet je volgens de ACV je werkloosheidsdossier opnieuw in orde brengen voordat het stempelgeld terug uitbetaald wordt. Neem hiervoor contact op met je vakbond of HVW en vraag welk formulier ze willen. Het ziekenfonds geeft je vaak al een document mee.

Na drie maanden: verhoogde tegemoetkoming?

Een alleenstaande die minstens drie maanden volledig werkloos of arbeidsongeschikt is, kan na een controle door het ziekenfonds de verhoogde tegemoetkoming krijgen, als zijn inkomen onder het plafond blijft en hij geen tweede woning bezit. Dat betekent minder remgeld bij de huisarts, de tandarts en in het ziekenhuis, en een lagere maximumfactuur (MAF). In Vlaanderen betaal je ook minder voor de bijdrage aan de Vlaamse sociale bescherming (35 euro in plaats van 100 euro in 2026, volgens Wikifin). Wie niet automatisch in aanmerking komt, kan een aanvraag indienen met zijn aanslagbiljet.

Hospitalisatieverzekering van je vorige job

Werkgevers sluiten vaak een groepsverzekering af. Bij het einde van het contract valt die meestal weg of moet je individueel verder zetten. Vergelijk dan wachttijd, uitsluitingen en premie, bij je ziekenfonds en bij andere verzekeraars. Die verzekering is facultatief en staat los van de verplichte ziekteverzekering.

Wat vaak misloopt

• Het attest te laat versturen, met een korting op de uitkering tot gevolg.
• Denken dat de vakbond of de RVA je ziekte regelt: zij betalen niets zolang je erkend ziek bent.
• Een inlichtingenblad dat niet teruggestuurd wordt, waardoor het ziekenfonds je dossier niet kan afwerken.
• Op reis vertrekken zonder het ziekenfonds te verwittigen, ook al heb je een controleafspraak.
• Na de genezing de herinschrijving bij de VDAB, Actiris of Le Forem vergeten.

Vier vragen van werklozen

Moet ik mijn vakbond verwittigen als ik ziek ben? Ja, zodat het stempelgeld stopt en er geen verkeerde uitbetaling is. Het medische dossier loopt wel via het ziekenfonds en niet via de vakbond, ook al ben je er lid van.

Kan ik tegelijk een ziekte-uitkering en stempelgeld krijgen? Nee. Zolang je erkend arbeidsongeschikt bent, wordt de werkloosheidsuitkering vervangen door de ziekte-uitkering.

Ik ben net uitgesloten van werkloosheid en word ziek. Heb ik nog recht? Mogelijk wel, als de ziekte begint binnen 30 dagen na het einde van je statuut en je de wachttijd hebt vervuld. Bel je ziekenfonds met de datums.

Hoe weet ik hoeveel ik precies krijg? Het ziekenfonds kent je referentieloon en je gezinssituatie. Vraag een berekening op naam, want bedragen worden geïndexeerd, meestal in maart en september.

Een bedrag controleren zonder te raden

Online rekenmodules geven een richtbedrag, maar het ziekenfonds beslist. Bewaar een kopie van het getuigschrift, het inlichtingenblad en elk document dat je terugstuurt, zodat je een betwisting kunt onderbouwen. Ben je het niet eens met een medische beslissing, dan kun je volgens de gebruikelijke procedure binnen drie maanden naar de arbeidsrechtbank stappen. Over de RVA-kant van je dossier geeft je vakbond of HVW uitleg.