Als werken door een handicap bijna onmogelijk wordt: de IVT

Deze uitkering komt niet van het ziekenfonds, dat in België de basis-ziekteverzekering uitvoert en dus iets anders is dan de Franse mutuelle. Het fonds helpt met het dossier en past de verhoogde tegemoetkoming toe.

Een alleenstaande uit Hasselt die geen job meer volhoudt

Een fictief voorbeeld: een alleenstaande vrouw uit Hasselt met een zware neurologische aandoening werkte enkele jaren deeltijds, maar kan door vermoeidheid en concentratieproblemen geen arbeidsovereenkomst meer volhouden. Haar ziekte-uitkering is opgebruikt of te laag, en haar spaargeld slinkt. De vraag is of de samenleving haar een minimuminkomen biedt. Voor zulke situaties bestaat de inkomensvervangende tegemoetkoming. Het voorbeeld is verzonnen en bevat geen voorspelling.

Waarom IVT en niet integratietegemoetkoming?

De twee tegemoetkomingen worden op hetzelfde formulier aangevraagd en door dezelfde Directie-generaal Personen met een handicap behandeld, maar ze beantwoorden een andere vraag. De integratietegemoetkoming compenseert meerkosten door verminderde zelfredzaamheid. De IVT vervangt inkomen dat je niet kunt verdienen. Je kunt dus recht hebben op de ene, de andere of beide, afhankelijk van je situatie.

De voorwaarden

Een verdienvermogen van een derde of minder

Je handicap moet je beletten te werken, of je verdienvermogen op de gewone arbeidsmarkt terugbrengen tot een derde of minder van dat van een persoon zonder handicap. De arts houdt rekening met je opleiding, loopbaan, huidige inkomsten en eventueel de reden waarom je stopte met werken. Het gaat dus niet over een medisch invaliditeitspercentage: dezelfde diagnose kan bij twee mensen tot een andere conclusie leiden.

Leeftijd, verblijf en nationaliteit

Volgens de pagina van de FOD, bijgewerkt op 7 april 2026, gaat het om personen van 18 tot 66 jaar, met uitzonderingen voor bepaalde minderjarigen. De Vlaamse overheid meldt dat een koninklijk besluit van 2 januari 2026 de leeftijdsgrens koppelt aan de wettelijke pensioenleeftijd, zodat je ook na je 65e nog kunt aanvragen tot die leeftijd. Verifieer de actuele regel. Je moet ingeschreven zijn in het bevolkingsregister, gedomicilieerd zijn in België en er werkelijk verblijven. Burgers van de Europese Unie, erkende vluchtelingen, personen met subsidiaire bescherming en staatlozen worden als Belgen behandeld. Voor Marokko, Algerije, Tunesië, Noorwegen, Zwitserland, IJsland en Liechtenstein gelden extra voorwaarden, zoals werknemer zijn of verwant van een werknemer.

Maximumbedragen sinds 1 september 2026

Het maximum hangt af van je gezinscategorie. CM geeft in zijn informatieblad van september 2026 de volgende maximale bedragen:

• categorie A (samenwonend): 11 214,40 euro per jaar, of 934,53 euro per maand;
• categorie B (alleenstaand): 17 158,05 euro per jaar, of 1 429,84 euro per maand;
• categorie C (gezin met partner): 22 733,36 euro per jaar, of 1 894,44 euro per maand.

Dit zijn maximumbedragen. Wat je werkelijk krijgt, wordt verminderd naargelang van je gezinsinkomen en geïndexeerd. De online simulator van de FOD geeft slechts een schatting.

Het gezinsinkomen: de partner telt mee

Anders dan bij de integratietegemoetkoming wegen bij de IVT de inkomsten van je partner door op het recht op het maximum. Alle belastbare inkomsten van het gezin tellen mee, ongeacht of ze uit arbeid, vervangingsinkomsten of een andere bron komen. Normaal kijkt men naar de inkomsten van twee jaar geleden, zoals op het aanslagbiljet. Veranderde het gezinsinkomen met minstens 20 procent tussen dat jaar en het jaar voor de aanvraag, dan telt het inkomen van één jaar geleden.

Werken zonder alles te verliezen

Arbeidsinkomsten genieten een gedeeltelijke vrijstelling. Volgens de FOD zijn de jaarbedragen, die geïndexeerd worden:

• standaard: 50 procent vrijgesteld van 0 tot 6 307,23 euro en 25 procent van 6 307,23 tot 9 460,84 euro;
• bij hervatting na minstens twee jaar inactiviteit (voor inkomsten van 2023 of later), gedurende twee jaar: 100 procent van 0 tot 27 060,23 euro, 50 procent van 27 060,23 tot 32 472,26 euro en 25 procent tot 37 884,31 euro.

Een rekenvoorbeeld met de standaardtranches, uitsluitend ter illustratie: wie 8 000 euro per jaar uit arbeid verdient, heeft 3 153,62 euro vrijgesteld op de eerste schijf en 423,19 euro op de tweede, samen 3 576,81 euro. Er blijft dus 4 423,19 euro aan arbeidsinkomen over dat meetelt. De echte berekening hangt af van je categorie, van andere inkomsten en van de geldende bedragen. Vraag vóór je een contract tekent een simulatie aan een maatschappelijk assistent van de Directie-generaal.

De aanvraag indienen

1. Meld je aan op My Handicap met eID, kaartlezer of itsme.
2. Open Mijn dossier en kies Tegemoetkoming aanvragen + Handicap vaststellen.
3. Beschrijf zo veel mogelijk concrete voorbeelden van hoe je handicap je dagelijks leven en je werkmogelijkheden beïnvloedt.
4. Houd de naam van je arts, je rekeningnummer en je identiteitsgegevens bij de hand.
5. Verstuur de aanvraag elektronisch.

Hulp krijg je van je ziekenfonds, je gemeente, het OCMW of een sociaal huis, of tijdens een zitdag van een maatschappelijk assistent van de FOD. Voor een eventuele simulatie neem je je laatste aanslagbiljet, een kopie van je belastingaangifte en de gegevens van je partner mee.

Na de aanvraag

De Directie-generaal kan bijkomende gegevens vragen aan je arts of de belastingdiensten, en nodigt je meestal uit voor een kort gesprek met haar artsen. De erkenning gaat in op de eerste dag van de maand na de aanvraag, volgens de Vlaamse overheid. Na de beslissingsbrief volgt een berekening van de achterstallen, en CM meldt dat de eerste maandelijkse betaling gewoonlijk rond de 25e van de volgende maand komt. Je hebt drie maanden na ontvangst van de beslissing om in beroep te gaan. Met een volmacht kan een ouder, voogd of naaste je dossier beheren; die stel je eenmalig in via My Handicap.

Ziekenfonds, uitkeringen en IVT samen

Ziekte- of invaliditeitsuitkeringen van je ziekenfonds zijn vervangingsinkomsten en tellen mee in het gezinsinkomen. Omdat de cumulatieregels specifiek zijn, heeft de Directie-generaal een FAQ en raadt ze aan contact op te nemen. Een goede werkwijze is om bij het ziekenfonds het exacte maandbedrag van je uitkering op te vragen en dat daarna in de simulatie van de IVT in te voeren.

Zodra je de IVT krijgt, heb je volgens CM (onder voorwaarden van leeftijd) automatisch recht op de verhoogde tegemoetkoming, met lager remgeld. Sommige ziekenfondsen, zoals Helan, hebben ook een sociale dienst waarvan de medewerkers je helpen je rechten te laten gelden.

Voor wie al ziekte-uitkeringen krijgt, is het verleidelijk de IVT als aanvulling te zien. Dat kan, maar de uitkering van het ziekenfonds is een vervangingsinkomen dat in de berekening meetelt. Het meest voorkomende geval is dat iemand geen of onvoldoende uitkering meer van het ziekenfonds ontvangt en zich daarom tot de Directie-generaal wendt. In gemengde situaties vergelijk je de bedragen geval per geval: eerst het exacte maandbedrag bij het ziekenfonds opvragen, daarna een simulatie van de IVT laten maken waarin dat bedrag is verwerkt.

Vier vragen

Kan ik de IVT nog aanvragen als ik niet voldoende heb gewerkt? Ja. Het is een sociale bijstand en geen sociale verzekering, dus de loopbaan speelt geen rol, enkel de middelen en de gevolgen van je handicap.

Verlies ik de IVT als ik een beetje werk? Niet noodzakelijk. Arbeidsinkomsten zijn gedeeltelijk vrijgesteld, maar ze kunnen het bedrag wel verlagen.

Waar vind ik mijn dossier? Op My Handicap, onder Mijn dossier. Voor een precieze opvolging antwoordt de Directie-generaal telefonisch op weekdagen.

Kan ik na mijn pensioenleeftijd nog aanvragen? In principe niet. Voor oudere personen bestaat in Vlaanderen het zorgbudget voor ouderen met een zorgnood en in Brussel de THAB.

Waarom een dossier vastloopt

• Het verdienvermogen is niet teruggebracht tot een derde of minder.
• Het gezinsinkomen overschrijdt de drempel van de categorie.
• De leeftijdsgrens is overschreden.
• De residentievoorwaarde of het verblijfsstatuut is niet vervuld.
• De voorbeelden van moeilijkheden op het werk zijn te algemeen om de arts te overtuigen.