Welk ziekenfonds past bij u? Wat u wel en niet kunt vergelijken

Het ziekenfonds is in België de beheerder van de verplichte basisverzekering. Het valt niet samen met de Franse mutuelle, die een private aanvullende verzekering is bovenop de Sécu.

Een gepensioneerd koppel in Oostende en een stapel folders

Een gepensioneerd koppel in Oostende krijgt brochures van drie ziekenfondsen in de bus en vraagt zich af welke het meest terugbetaalt voor de huisarts. Het antwoord verrast: geen enkele. De terugbetaling van de verplichte verzekering is wettelijk bepaald, en dat staat zowel bij Test-Aankoop als in een infodocument van de stad Brugge: de standaardterugbetalingen van het RIZIV zijn bij elk ziekenfonds hetzelfde. Of u nu bij de Christelijke Mutualiteit, Solidaris, een liberaal, neutraal of vrij ziekenfonds of bij de HZIV zit: voor een consultatie, een terugbetaalbaar geneesmiddel of een gewone opname krijgt u hetzelfde bedrag terug.

Het landschap

Volgens Test-Aankoop bestaan er 22 private ziekenfondsen die samen vijf landsbonden vormen, daarnaast de HZIV (openbaar, zonder aanvullende verzekering) en een afzonderlijk stelsel voor het spoorwegpersoneel. Op de tarievenlijst van Test-Aankoop staan negen aanbieders: de HZIV, Helan, La Mutualité Neutre, CM, ML, Mutualia, de Socialistische Mutualiteit van Luxemburg, Partenamut en Solidaris. Welke van die aanbieders in uw buurt aanwezig zijn, toont de simulator van Test-Aankoop op basis van uw postcode.

Wat u wel kunt vergelijken

De aanvullende bijdrage

De aanvullende verzekering kost volgens Test-Aankoop jaarlijks van minder dan 100 tot meer dan 170 euro. Dat lijkt een bescheiden kloof, maar ze telt per volwassene in het gezin en weegt pas door tegen uw werkelijke gebruik: een lage bijdrage loont niet als het fonds niets uitkeert voor wat u nodig hebt.

De voordelen zelf

Hier loopt het aanbod sterk uiteen. Sommige fondsen leggen het accent op kinderen, met opvang en orthodontie, andere op senioren, met thuiszorg en medisch materiaal, zo leert het dossier van Test-Aankoop. Partenamut deelt zijn voordelen in vier groepen in: preventie en welzijn, gezin en moederschap, medische zorg, en zelfstandigheid en begeleiding. Bij de Liberale Mutualiteit vindt u onder meer brillen, alternatieve geneeswijzen, een borstvoedingspremie, psychologische begeleiding, reisbijstand en tandzorg.

De hospitalisatieverzekering

Meerdere fondsen verkopen er een, op voorwaarde dat u lid bent. Test-Aankoop waarschuwt dat een overstap het einde betekent van de voordelen die aan de polis van het vorige fonds vastzitten. Hebt u al een polis bij een verzekeraar of een groepsverzekering via de werkgever, dan telt dit criterium veel minder.

Dienstverlening en bereikbaarheid

Een loket om de hoek, een app, een telefoonlijn die opgenomen wordt en snelle terugbetalingen staan in geen enkel tarievenoverzicht. De OCMW-federaties merken bijvoorbeeld op dat de HZIV vooral digitaal werkt, wat lastig is voor wie niet online kan.

Het Brugse infoblad voegt daar iets aan toe dat in folders zelden staat: sommige ziekenfondsen vragen lidgeld, andere niet. Vraag dus altijd of er naast de aanvullende bijdrage nog een vast bedrag per lid wordt aangerekend, en of dat voor kinderen anders is dan voor volwassenen. Een eerlijke vergelijking telt al die kleine posten mee, zodat u achteraf niet verrast wordt door een bedrag dat in geen enkele brochure op de voorgrond stond.

Welke vragen voor welke levensfase?

De rekentools en hun grenzen

Test-Aankoop biedt op zijn ziekenfondspagina drie hulpmiddelen: een simulator ("Vergelijk en kies"), een tarievenoverzicht van alle fondsen en een keuzegids. De simulator polst naar uw huidige fonds, postcode, geboortedatum, geslacht, eventuele status als persoon ten laste, verhoogde tegemoetkoming, persoonlijke noden (bril, tandzorg, gehoor, orthopedie, handicap) en gezin. Daarna verschijnen de fondsen in uw buurt met een geschatte besparing. Test-Aankoop rekent met 162 euro gemiddelde besparing per jaar voor gebruikers over de voorbije drie maanden en zegt uw gegevens niet te bewaren. Wie nog geen ziekenfonds heeft, kan "geen ziekenfonds" aanduiden.

De voordelentest van Partenamut start bij het aantal volwassenen en kinderen en levert een persoonlijke selectie op, zonder andere fondsen te vergelijken. Houd er rekening mee dat elke tool veronderstelt dat u de voordelen gebruikt zoals gepland en dat uw invoer klopt.

Een uitkomst correct lezen

Met drie vragen blijft u kritisch. Ten eerste: welke behoeften kent de tool? Wie de bril of de tandzorg van een kind niet invoert, onderschat een royaal fonds. Ten tweede: op welke periode steunt de berekening? Een besparing in een duur gezondheidsjaar komt in een rustig jaar niet terug. Ten derde: hoe groot is het verschil echt? Bij een paar tientallen euro kan een kantoor in de buurt of een toegangsvoorwaarde zwaarder doorwegen. Informeer ook naar jaarplafonds en leeftijds- of anciënniteitsvoorwaarden.

In zes stappen vergelijken

1. Maak een overzicht van wat het gezin jaarlijks verbruikt: brillen, tandarts, kinesist, psycholoog, kinderzorg.
2. Ga na of u al een hospitalisatiepolis hebt, privé of via de werkgever, en wat daarvan overblijft na een overstap.
3. Doorloop de simulator van Test-Aankoop en toets het resultaat aan de websites van twee of drie fondsen.
4. Hou bedragen en voorwaarden vast, liefst op papier.
5. Lees na welke anciënniteit sommige voordelen vragen en wat er gebeurt bij een onbetaalde bijdrage.
6. Wilt u overstappen, houd dan de deadlines van het nieuwe fonds aan zodat de overstap in het gewenste kwartaal start.

Van vergelijken naar aansluiten: de data

Elk fonds hanteert eigen termijnen. De HZIV laat een overstap ingaan op 1 januari, 1 april, 1 juli of 1 oktober, mits de aanvraag minstens een maand vooraf binnenkomt, en bevestigt de ontvangst binnen zeven werkdagen. Mutualia wil het dossier "uiterlijk de vijfde van de maand vóór het begin van een kwartaal" ontvangen en contacteert zelf het vorige fonds. Test-Aankoop noteert dat overstappen kan na minstens een jaar lidmaatschap, met ingang van het volgende kwartaal, en dat het verstandig is om uw keuze om de vijf tot tien jaar opnieuw te bekijken omdat maar weinig mensen wisselen. Een oudere HZIV-brochure beschrijft de werkwijze zo: u vult een inschrijvings- en een mutatieformulier in, de HZIV vraagt uw dossier op bij het vorige fonds en dat duurt hoogstens een maand, en tot de overstap blijft u verzekerd bij het huidige fonds. Termijnen kunnen wijzigen: vraag het nieuwe fonds altijd om de ingangsdatum schriftelijk te bevestigen, en bewaar dat bericht samen met de bewijzen van uw inschrijving.

Denkfouten bij het vergelijken

• Kiezen uit gewoonte of omdat de familie er al zit, zonder te toetsen of uw voordelen gedekt zijn.
• Rekenen met één volwassene terwijl het gezin groter is.
• Niet beseffen dat de hospitalisatiepolis van het fonds wegvalt zodra u vertrekt.
• Wachttijden of anciënniteitsvoorwaarden voor bepaalde voordelen over het hoofd zien.
• Denken dat het ene fonds de dokter beter terugbetaalt dan het andere.

Vier vragen van twijfelaars

Is de HZIV een serieus alternatief? Ze beheert de verplichte verzekering en vraagt geen aanvullende bijdrage, maar biedt ook geen aanvullende voordelen. Kijk dus wat u elders echt zou gebruiken en weeg dat af.

Zijn alle voordelen meteen vanaf dag één beschikbaar? Niet altijd. Sommige voordelen vragen een bepaalde anciënniteit, en wie na verval van rechten terugkeert, kan een wachtperiode krijgen. Vraag de voorwaarden schriftelijk voor u tekent.

Wat verlies ik als ik overstap en een hospitalisatieverzekering van mijn fonds heb? Volgens Test-Aankoop de voordelen van de verzekering van het oude fonds. Overleg met het nieuwe fonds over een alternatief vóór u het formulier tekent.

Wanneer gaat mijn overstap in? Meestal op het eerstvolgende kwartaal, op voorwaarde dat de aanvraag tijdig binnen is: bij de HZIV minstens een maand ervoor, bij Mutualia uiterlijk de vijfde van de maand voor het kwartaal. Vraag de datum schriftelijk.