Minder remgeld betalen: de verhoogde tegemoetkoming (VT) stap voor stap

Het statuut hoort bij de verplichte ziekteverzekering van elk Belgisch ziekenfonds en kost niets extra. Wie aan de Franse ‘mutuelle’ denkt, een private aanvulling met premie, moet weten dat de VT daar volkomen los van staat.

Een afkorting die vaak voor verwarring zorgt

VT staat voor verhoogde tegemoetkoming. Het ziekenfonds verhoogt daarbij het deel van de medische kosten dat het terugbetaalt, zodat jij minder zelf moet bijleggen. In het Frans spreekt men over ‘BIM’, in het Nederlands volstaat VT. Het RIZIV bepaalt de regels voor alle ziekenfondsen, dus ook voor de Hulpkas voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering (HZIV) en voor het ziekenfonds van HR Rail. Alleen de manier waarop je het aanvraagt, verschilt van loket tot loket.

Twee wegen naar het statuut

Automatisch, zonder inkomenscontrole

Het RIZIV somt een aantal situaties op waarin je het statuut krijgt zonder dat iemand je inkomen onderzoekt:

• een leefloon of gelijkwaardige steun van het OCMW, minstens drie maanden na elkaar;
• de inkomensgarantie voor ouderen (IGO);
• een tegemoetkoming voor personen met een handicap van de FOD Sociale Zekerheid;
• de tegemoetkoming voor hulp aan bejaarden uit Wallonië of Brussel, of het zorgbudget voor ouderen met een zorgnood uit Vlaanderen;
• een kind met een erkende handicap van minstens 66 %, een niet-begeleide minderjarige vreemdeling of een wees van vader en moeder.

De CM voegt toe dat dit recht doorloopt tot 31 december van het volgende jaar en elk jaar wordt vernieuwd zolang je aan de voorwaarden voldoet.

Na een aanvraag, met inkomensonderzoek

Voor iedereen die niet in een van die categorieën valt, onderzoekt het ziekenfonds het bruto belastbaar inkomen van je gezin. Voor een aantal groepen geldt een hoger plafond: gepensioneerden, mensen met een handicap, invaliden, eenoudergezinnen en wie minstens drie maanden volledig werkloos of arbeidsongeschikt is. Voor die groepen kijkt het ziekenfonds naar het inkomen van de maand vóór de aanvraag, wat bij een vast inkomen zoals een pensioen logisch is.

De inkomensgrenzen op 1 september 2026

Het RIZIV publiceert twee reeksen plafonds voor het bruto belastbaar gezinsinkomen. Ze worden geïndexeerd, dus controleer ze altijd op de RIZIV-website voor je aanvraagt.

Het RIZIV rekent een gezin van drie personen als volgt uit: 29.236,66 + 2 × 5.412,51 = 40.061,68 euro. Tel altijd het bruto belastbaar inkomen, dus het bedrag vóór aftrekken en vrijstellingen, en geen netto-inkomen. Het inkomen van je partner telt mee, ook als jullie niet wettelijk samenwonen, zolang jullie op hetzelfde adres wonen en dat zo hebben verklaard. Kinderbijslag en tegemoetkomingen voor personen met een handicap tellen niet mee.

Wat je er concreet aan hebt

Het statuut is vooral voelbaar aan de kassa van de huisarts, de apotheek en het ziekenhuis.

• Lager remgeld bij huisarts, tandarts, kinesitherapeut, bepaalde onderzoeken en ziekenhuisopnames.
• Sociaal derdebetalerssysteem: bij de huisarts betaal je enkel je eigen aandeel.
• Voordeligere geneesmiddelen in de apotheek.
• Een lagere maximumfactuur (MAF): ze wordt automatisch berekend, je moet er niets voor doen. Wanneer je boven het plafond komt, betaalt het ziekenfonds het remgeld terug.
• Kinderen en jongeren: bij de CM betalen ze tot 24 jaar geen remgeld voor een bezoek aan huisarts of specialist, als er een globaal medisch dossier (GMD) is.

Voordelen buiten de gezondheidszorg

Het statuut opent ook deuren bij andere instanties. Je moet die voordelen telkens daar aanvragen, niet bij het ziekenfonds.

De korting voor de sociale telefoon- en internettarieven is sinds 1 maart 2024 niet langer aan het statuut gekoppeld, al blijven bestaande kortingen onder voorwaarden behouden.

Je aanvraag in vijf stappen

1. Verzamel de aanslagbiljetten van elk gezinslid ouder dan 18, recente loonfiches, bankuittreksels en attesten van pensioen of andere uitkeringen. De CM vraagt ook verzekeringsdocumenten en aanslagen van de onroerende voorheffing.
2. Maak een afspraak bij je ziekenfonds, of dien de aanvraag online in als je ziekenfonds dat aanbiedt.
3. Neem je eID en pincode mee. Je krijgt bij de CM twee maanden om ontbrekende stukken aan te vullen.
4. Het ziekenfonds onderzoekt het volledige dossier en bezorgt de beslissing.
5. Controleer de begindatum van het statuut en de lijst van gezinsleden die erbij horen. Een attest vind je bijvoorbeeld in Mijn CM.

Elk ziekenfonds heeft zijn eigen lijst van te verstrekken documenten, dus vraag er een voor je langsgaat.

De alleenstaande die al drie maanden thuis zit

Een alleenstaande, met of zonder kinderen ten laste, die minstens drie maanden volledig werkloos of arbeidsongeschikt is, krijgt het statuut na een controle door het ziekenfonds, op voorwaarde dat hij geen andere activiteit heeft en slechts één onroerend goed bezit, zijn hoofdverblijfplaats. Zijn inkomen wordt gecontroleerd via de officiële gegevensbanken. Zit hij onder het plafond, dan hoeft hij niets te doen. Tijdelijke werklozen en wie loopbaanonderbreking heeft, vallen buiten deze eenvoudige weg.

Wat vaak misloopt

• Verwachten dat het ziekenfonds uit zichzelf je inkomen onderzoekt: buiten de automatische gevallen vraag je het zelf aan.
• Het inkomen van de partner of van een inwonend kind vergeten mee te tellen.
• Netto en bruto belastbaar inkomen verwarren.
• Een wijziging in het gezin niet melden, zoals een nieuwe job of een geboorte: dat kan later tot een terugvordering of een boete leiden.
• Niet nagaan of je intussen via een automatische weg recht hebt, bijvoorbeeld door een leefloon of een IGO.

Wat gezinnen zich afvragen

Geldt de VT bij elk ziekenfonds hetzelfde? De regels zijn federaal en gelden bij alle ziekenfondsen, dus ook bij de CM, Solidaris, Partenamut, de Liberale Mutualiteit, Helan en het Vlaams & Neutraal Ziekenfonds. De aanvraagkanalen en documentenlijsten verschillen wel.

Hoelang blijft het statuut gelden? Automatische rechten lopen tot 31 december van het volgende jaar en worden elk jaar vernieuwd. Bij een inkomensonderzoek blijft het recht bestaan tot uit controles blijkt dat je situatie veranderd is. Meld wijzigingen dus snel.

Mijn inkomen ligt een beetje boven het plafond. Wat nu? Vraag of een van de automatische of vereenvoudigde wegen voor jou openstaat. Het OCMW kan soms een andere vorm van steun onderzoeken.

Ik woon samen zonder ingeschreven te zijn als samenwonende. Telt mijn partner mee? Ja, als jullie op hetzelfde adres wonen en de relatie hebben verklaard, telt het inkomen van de partner mee.

VT, MAF en derdebetaler: hoe ze zich verhouden

Het RIZIV groepeert drie maatregelen onder de financiële toegankelijkheid. De VT verlaagt je aandeel in de terugbetaalde zorg. De sociale MAF legt een lager jaarlijks plafond op de uitgaven van je gezin. Het sociaal derdebetalerssysteem zorgt dat je bij de huisarts alleen je aandeel betaalt. Het derde systeem geldt ook voor sommige mensen zonder VT, en niet iedereen met een VT geniet van alle maatregelen. Controleer dus bij je ziekenfonds welke bij jouw situatie horen, want het gaat om drie verschillende hefbomen.

Na de toekenning: de controle achteraf

Het RIZIV vermeldt dat het ziekenfonds de verklaarde inkomens achteraf nagaat via een procedure die systematische controle heet. Wie correct heeft verklaard, merkt daar niets van. Klopt een verklaring niet, dan kan het ziekenfonds het voordeel terugvorderen. Het loont daarom om je aanslagbiljet te bewaren en niet te gokken bij twijfel over een inkomensbestanddeel, bijvoorbeeld een buitenlands pensioen of huurinkomsten: die tellen mee, ook als er uiteindelijk geen belasting op betaald wordt. De CM contacteert soms mensen uit eigen beweging, op basis van gegevens die overheidsdiensten uitwisselen, zodat het statuut je ook kan bereiken zonder dat je het vroeg.