Ziekenfonds en privéverzekeringen: twee lagen bescherming

In België staat het woord ziekenfonds voor de wettelijke basis. Wat Fransen een mutuelle of prévoyance noemen, vindt u hier terug als aanvullende dienst of als aparte privéverzekering.

De woorden die in het Frans en het Nederlands anders klinken

Iemand die uit Frankrijk of uit een internationaal bedrijf in Brussel aankomt, hoort drie begrippen door elkaar: mutuelle, prévoyance en assurance. In België is dat anders ingedeeld. Het ziekenfonds, of de mutualiteit, is een verzekeringsinstelling waarlangs de verplichte ziekte- en invaliditeitsverzekering loopt. Het keert ook uitkeringen uit bij arbeidsongeschiktheid. Wie geen ziekenfonds heeft, krijgt noch terugbetalingen, noch uitkeringen, zoals Partenamut zegt. Een Belgische "voorzorgsverzekering" bestaat niet als wettelijk statuut: de term verwijst naar polissen die u extra afsluit, individueel of via uw werkgever.

Wat het ziekenfonds voor u doet

Terugbetaling van zorg

Het RIZIV legt de terugbetaalbare verstrekkingen en de tarieven vast. Een raadpleging, een ziekenhuisopname of een geneesmiddel wordt bij elk ziekenfonds op dezelfde wijze vergoed.

Uitkeringen bij arbeidsongeschiktheid en invaliditeit

Volgens Partenamut betaalt de werkgever eerst een gewaarborgd loon, tijdens de eerste dertig dagen. Vanaf de 31ste dag neemt het ziekenfonds over. Na een jaar arbeidsongeschiktheid spreken we van invaliditeit. De uitkering is een begrensd percentage van het loon en hangt af van uw gezinssituatie en statuut, dus meestal lager dan het loon dat u gewend was.

De aanvullende dienst

Voor een jaarlijkse bijdrage krijgt u tegemoetkomingen voor optiek, sport, psychologische hulp, geboorte en meer. Test Aankoop wijst erop dat deze dienst automatisch bij de aansluiting hoort, wat hem onderscheidt van een polis die u stuk voor stuk kiest.

Wat privé blijft: een overzicht van de producten

• Verzekering gewaarborgd inkomen. Wikifin noemt ze ook een arbeidsongeschiktheidsverzekering: ze betaalt een vergoeding bij ziekte of invaliditeit en dekt het verschil tussen uw gewone inkomen en de uitkering van de sociale zekerheid.
• Levens- en overlijdensverzekering. De FSMA beschrijft ze als verzekeringen die gekoppeld zijn aan het leven of de dood van de verzekerde: de verzekeraar keert een bedrag uit op een vaste datum of bij overlijden.
• Schuldsaldoverzekering. Een bijzondere vorm van overlijdensverzekering die een lening geheel of gedeeltelijk terugbetaalt als de verzekerde sterft.
• Hospitalisatieverzekering. Beschikbaar bij een ziekenfonds of een privéverzekeraar.

Volgens Wikifin is een verzekering gewaarborgd inkomen interessant voor werknemers die bovenop de sociale zekerheid een extra vangnet willen, en voor zelfstandigen, wier sociale dekking beperkter is. Ambtenaren hebben een eigen stelsel. De wachttijd bedraagt doorgaans ongeveer dertig dagen na de eerste dag van arbeidsongeschiktheid en kan voor 60-plussers langer zijn. Een langere wachttijd verlaagt de premie. De dekking loopt tot de in het contract bepaalde leeftijd, maar nooit langer dan de pensioenleeftijd.

Over de hospitalisatieverzekering schrijft Test Aankoop dat een ziekenfonds doorgaans de beste optie is voor wie genoegen neemt met een twee- of meerpersoonskamer: de premies zijn meestal lager en u wordt niet geweigerd om gezondheidsredenen. De keerzijde is dat u lid moet zijn van dat fonds en dat de supplementen voor een eenpersoonskamer vaak maar deels worden vergoed. Een privéverzekeraar laat u wel van ziekenfonds veranderen zonder uw polis te moeten opgeven, maar rekent vaak hogere premies en kan 65-plussers met een chronische aandoening weigeren.

Bescherming per levensfase

Deze indeling is een denkkader, geen advies op maat: wat voor uw situatie past, hangt af van uw loon, gezin, lopende leningen en gezondheid. Een onafhankelijke bron zoals Wikifin of de vergelijkingen van Test Aankoop helpt u om een eerste beeld te vormen, en een gesprek met uw ziekenfonds of verzekeraar vult dat aan met de actuele voorwaarden. Noteer bij elk gesprek de naam van de gesprekspartner en de datum, zodat u later kunt terugvallen op wat u kreeg te horen.

Een lange ziekte op een tijdlijn

Neem een bediende in Leuven die in maart langdurig uitvalt. De eerste dertig dagen betaalt de werkgever zijn gewaarborgd loon. Vanaf dag 31 neemt het ziekenfonds over, met een uitkering die een deel van het loon dekt. Na een jaar spreekt men van invaliditeit, zonder dat hij van fonds moet veranderen. Zijn huur, lening en schoolkosten blijven echter even hoog. Een verzekering gewaarborgd inkomen, afgesloten op eigen initiatief of via de werkgever, probeert dat verschil te dichten. Ze vervangt het ziekenfonds niet, maar komt erbovenop; de uitkeringsvoorwaarden staan in het contract en leest u best vóór de handtekening.

Door de werkgever aangeboden of zelf gekozen

Een groepspolis via het werk. Een deel van de werknemers heeft een collectieve hospitalisatiepolis of een groepsverzekering. Dat is aantrekkelijk, maar hangt van het arbeidscontract af. Test Aankoop waarschuwt dat de premie van een collectieve hospitalisatieverzekering na de pensionering kan stijgen. Vraag u dus af wat er gebeurt met uw dekking als u de onderneming verlaat.

Zelf een polis nemen. Zelfstandigen, vrije beroepen en mensen zonder werkgeversdekking kopen deze producten zelf. Dan vergelijkt u op risico, plafond, franchise, uitsluitingen, duur van de dekking en opzegvoorwaarden. Test Aankoop vergeleek eerder 43 hospitalisatiecontracten op terugbetaling, franchise en premie.

Misverstanden die geld kosten

Een eerste misverstand is dat een hospitalisatiepolis ook de ambulante kosten of de tandarts dekt: dat verschilt van polis tot polis, en tandzorg kent bij veel fondsen een afzonderlijke verzekering met een eigen wachttijd. Een tweede is dat een lidmaatschap bij een ziekenfonds automatisch een hospitalisatieverzekering inhoudt. Dat klopt niet: de bijdrage voor de aanvullende dienst en de premie van de hospitalisatieverzekering zijn twee afzonderlijke betalingen. Een derde misverstand betreft de uitkering zelf. Veel mensen denken dat het ziekenfonds hun volledige loon blijft betalen, terwijl het om een begrensd percentage gaat. Wie een lening of huurcontract heeft die op het volledige loon is afgestemd, voelt dat verschil snel.

Wat de eenpersoonskamer betreft, benadrukt Test Aankoop dat u vooraf moet nagaan hoeveel uw fonds van de supplementen terugbetaalt als u er een wenst. Wie dat vergeet, kan achteraf met een hoge factuur zitten.

Zo legt u de lagen over elkaar

1. Controleer of u bent aangesloten en uw bijdragen betaald zijn: zonder basisverzekering zal geen privépolis het gat dichten.
2. Reken het mogelijke gat uit: het verschil tussen uw loon en de uitkering van het ziekenfonds als u lang ziek zou zijn.
3. Kijk wat uw werkgever al aanbiedt: collectieve hospitalisatie, groepsverzekering.
4. Vergelijk de privécontracten op meerdere punten voor u tekent.
5. Bekijk jaarlijks of uw dekking nog past bij uw gezin, werk of leeftijd.

Vragen die Nederlandstaligen vaak stellen

Is een hospitalisatieverzekering verplicht? Nee. De wettelijke ziekteverzekering is verplicht, de hospitalisatiepolis niet. Ze dekt kosten die de basisverzekering niet vergoedt, zoals bepaalde supplementen.

Dekt mijn ziekenfonds mijn schuldsaldo bij overlijden? Nee, een schuldsaldoverzekering is een apart privéproduct.

Kan ik mijn gewaarborgd inkomen via het ziekenfonds nemen? Een verzekering gewaarborgd inkomen is een privéproduct van een verzekeraar; vraag aan uw fonds of het via een partner iets aanbiedt en vergelijk het altijd met andere polissen.

Waarom betaalt mijn ziekenfonds geen overlijdenskapitaal? Omdat de verplichte verzekering geen levensverzekering bevat; die hoort bij de privéproducten.