Ziek worden op reis: wat doet uw Belgisch ziekenfonds?

Het ziekenfonds beheert in België de verplichte verzekering en vraagt bij zorg in het buitenland nog wat extra stappen. Een Franse mutuelle werkt anders: ze vult de Sécu aan en biedt vaak zelf een assistance.

Voor u vertrekt: vier vragen die het antwoord bepalen

De vraag of het Belgische ziekenfonds het buitenland dekt, heeft geen enkel antwoord. Het hangt af van waar u heen gaat, waarom, hoe lang en in welke staat u vertrekt. Doorloop daarom eerst deze volgorde.

1. Gaat u naar een land van de Europese Unie of de Europese Economische Ruimte? Dan is de Europese ziekteverzekeringskaart uw eerste instrument.
2. Gaat u om u te laten verzorgen? Dan werkt de kaart niet en hebt u vooraf het akkoord van uw ziekenfonds nodig.
3. Gaat u naar een land met een verdrag met België? Dan gelden de regels van dat verdrag.
4. Gaat u naar een ander land, of wilt u ook repatriëring en bijstand gedekt? Dan kijkt u naar een reisverzekering of de bijstand van uw ziekenfonds.

Drie situaties, drie loketten

Wie spreekt over zorg in het buitenland, bedoelt eigenlijk drie verschillende dingen. Het eerste is een kort verblijf waarbij een gezondheidsprobleem onverwacht opduikt: een vakantie, een zakenreis, een Erasmussemester. Het tweede is bewust op reis gaan om zorg te krijgen, de zogenaamde geplande zorg. Het derde is een blijvende vestiging buiten België, waar het Belgische ziekenfonds in principe niet meer bevoegd is, behoudens uitzonderingen. Elke situatie heeft een eigen formulier, een eigen aanspreekpunt en eigen termijnen.

De Europese ziekteverzekeringskaart: wat ze doet en wat niet

Wat ze dekt

De kaart is persoonlijk: elk gezinslid heeft er een. Volgens het Europese portaal Uw Europa hebt u met de kaart recht op dezelfde gezondheidszorg als de inwoners van het land waar u verblijft, voor zorg die niet kan wachten tot u terug thuis bent. Ze is gratis en moet voor het vertrek bij uw ziekenfonds worden aangevraagd. De Christelijke Mutualiteit biedt een digitale versie aan in de Mijn CM-MC-app, die in de meeste situaties volstaat. Voor Australië raadt CM een fysieke kaart aan.

Wat ze niet dekt

Het Europese portaal somt drie uitzonderingen op: reddings- en repatriëringskosten, particuliere zorg (de kaart werkt alleen bij aanbieders in het openbare stelsel) en geplande behandelingen in een ander EU-land. Mislukt de kaart op een praktijk, dan mag de behandeling niet geweigerd worden, maar mogelijk moet u de kosten voorschieten en later terugvragen. Reken er dus niet op in een privékliniek, en gebruik nooit een website die geld vraagt voor een kaart die gratis is.

Bestemmingen buiten de Europese Economische Ruimte

Dit overzicht volgt de informatie van de Hulpkas voor Ziekte- en Invaliditeitsverzekering (HZIV). Gaat u naar een van deze landen, vraag dan bij uw eigen ziekenfonds welk document u moet meenemen: de Christelijke Mutualiteit noemt onder meer Algerije, Marokko, Tunesië, Turkije, het Verenigd Koninkrijk en Rusland.

Geplande zorg: eerst het akkoord

Als de reden van de reis een behandeling is, geldt de kaart niet. Neem vooraf contact op met uw ziekenfonds: het gaat na of een formulier S2 nodig is, dat volgens de Christelijke Mutualiteit pas wordt uitgereikt na goedkeuring door de adviserend arts. Voor wie omgekeerd in een ander Europees land verzekerd is en zich in België laat verzorgen, geldt dat geplande ziekenhuiszorg een voorafgaande toestemming van het buitenlandse fonds vraagt, terwijl die voor zorg buiten het ziekenhuis facultatief is, al bepaalt ze wel het tarief van de terugbetaling.

Bijstand op reis is iets anders dan de kaart

Veel ziekenfondsen hebben een eigen bijstandsdienst, zoals Mutas bij de Christelijke Mutualiteit en bij Mutualia. Dat is een vrijwillige dienst met een meldpunt dat dag en nacht bereikbaar is, plafonds en uitsluitingen. Bij CM geldt ze voor leden met in orde zijnde bijdragen en voor een verblijf van hoogstens drie maanden vanaf de eerste zorg. Niet gedekt zijn onder meer beroepsactiviteit of vrijwilligerswerk ter plaatse, gevaarlijke sporten, verloren bagage en landen waarvoor de FOD Buitenlandse Zaken reisverbod geeft. Bij een ziekenhuisopname verwittigt u de bijstandsdienst binnen 48 uur en betaalt u niet zomaar de ziekenhuisrekening.

Wie arbeidsongeschikt is, verwittigt eerst

Een lid dat arbeidsongeschikt is, moet zijn ziekenfonds inlichten voor het vertrekt. De Christelijke Mutualiteit vraagt dat minstens vijftien dagen vooraf te doen in haar tekst over de kaart, en een maand vooraf voor bepaalde situaties zoals aanhoudende zorg, ernstige ziekte, dialyse of zuurstoftherapie. Partenamut vermeldt voor zelfstandigen een schriftelijke kennisgeving van veertien dagen binnen de EER en een toestemming buiten die zone; zonder die stappen kunnen de uitkeringen worden geschorst tot de terugkeer. Vraag de termijn van uw eigen fonds dus schriftelijk.

Studeren, detacheren of langer wegblijven

De kaart is niet alleen voor vakantiegangers. Volgens CM hebt u ze ook nodig bij detachering, een studieperiode in het buitenland, werkzoekend zijn in een ander land, een verblijf van gemiddeld drie tot zes maanden of regelmatige verblijven in het buitenland. Een student die voor een Erasmussemester naar Spanje trekt, regelt ze dus voor het vertrek in de app, zodat hij ter plaatse niets hoeft aan te vragen. Wie zich blijvend in een ander land vestigt, valt doorgaans onder het stelsel van dat land, en de Belgische regels gelden dan niet meer; vraag uw ziekenfonds dus tijdig wat dat voor uw dossier betekent.

Een buitenlandse verzekerde die in België verblijft, vraagt zijn kaart omgekeerd bij zijn eigen verzekeringsinstelling aan, niet bij een Belgisch ziekenfonds. Dat is vaak de bron van verwarring bij Franse of Nederlandse studenten in Leuven of Gent: hun kaart komt van hun eigen verzekeringsinstelling in hun thuisland.

Na de terugkeer: facturen en terugbetaling

Hebt u zorg moeten voorschieten, dan zorgt u thuis best voor een volledig dossier: de originele factuur, het betaalbewijs, een medisch verslag en, bij een ziekenhuisopname, het ontslagdocument. Dien dat in bij uw ziekenfonds of, bij bijstand, bij de bijstandsdienst, en noteer de datum. Hoe de terugbetaling wordt berekend, hangt af van het land en van de regeling waaronder u werd verzorgd, en het resultaat kan afwijken van wat u ter plaatse betaalde. Vraag dus een schriftelijke bevestiging van het bedrag voor u akkoord gaat.

Checklist voor het vertrek

• Controleer de geldigheid van de kaart en vraag er een voor elk gezinslid.
• Lees de voorwaarden van de bijstand van uw ziekenfonds: zone, duur, franchise.
• Neem het document mee dat uw bestemming eventueel vraagt.
• Bewaar alle facturen en medische verslagen in het origineel.
• Meld u bij het ziekenfonds als u arbeidsongeschikt bent.

Veelgemaakte vergissingen

• Aannemen dat de kaart ook een privékliniek of de repatriëring betaalt.
• Voor een behandeling vertrekken zonder S2-formulier of voorafgaand akkoord.
• Op een Erasmusverblijf te lang wachten met de aanvraag van de kaart.
• Zelfstandigen die rekenen op de akkoorden met Marokko of Turkije.
• Een ziekenhuisrekening betalen voor u de bijstandsdienst hebt gebeld.

Vragen van reizigers

Heb ik de kaart nodig voor een weekend in Lille? Het is verstandig: ze kost niets en dekt noodzakelijke zorg in het openbare stelsel, ook bij een kort verblijf.

Moet ik betalen als de dokter de kaart niet kent? Mogelijk moet u de kosten voorschieten en achteraf bij uw ziekenfonds terugvragen. Bewaar de factuur en het medisch verslag.

Dekt de kaart ook mijn terugvlucht naar huis? Nee, het Europese portaal sluit repatriëring uit. Daarvoor hebt u een reisverzekering of bijstand nodig.